Minimum Balance In Banks:હવે તમારા બેંક માં આટલી રકમ રાખવી જ પડશે

Minimum Balance In Banks:ભારતમાં બેન્કિંગ વ્યવસ્થા અત્યંત વિકસિત અને વ્યાપક છે. સરકારી બેન્કો, ખાનગી બેન્કો, સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેન્કો, પેમેન્ટ બેન્કો અને પ્રાદેશિક ગ્રામિણ બેન્કો દેશના કરોડો ગ્રાહકોને સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ, કરંટ એકાઉન્ટ અને અન્ય નાણાકીય સેવાઓ પ્રદાન કરે છે. દરેક બેન્ક પોતાના ખાતાના પ્રકાર, શહેરના વર્ગીકરણ અને આંતરિક નીતિ મુજબ મિનિમમ બેલેન્સ નક્કી કરે છે. મિનિમમ બેલેન્સ એ એવી ન્યૂનતમ રકમ છે જે ગ્રાહકે પોતાના ખાતામાં જાળવવી આવશ્યક હોય છે.

મિનિમમ બેલેન્સ શું છે અને કેમ જરૂરી છે?

મિનિમમ બેલેન્સ એટલે ખાતામાં જાળવવાની ન્યૂનતમ રકમ. જો ગ્રાહક તેનાથી ઓછું બેલેન્સ રાખે તો બેન્ક પેનલ્ટી વસૂલી શકે છે. બેન્કો માટે આ આવકનું એક સાધન છે અને ખાતા સંચાલન ખર્ચ પૂરો કરવા માટે ઉપયોગી બને છે. શહેરના પ્રકાર પ્રમાણે મિનિમમ બેલેન્સ બદલાય છે. મેટ્રો શહેરોમાં સામાન્ય રીતે વધુ રકમ જરૂરી હોય છે, જ્યારે ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં ઓછી રકમ લાગુ પડે છે.

સરકારી બેન્કોમાં મિનિમમ બેલેન્સ

State Bank of India ભારતની સૌથી મોટી સરકારી બેન્ક છે. હાલ સામાન્ય સેવિંગ્સ એકાઉન્ટ માટે મિનિમમ બેલેન્સની ફરજ દૂર કરવામાં આવી છે. એટલે સામાન્ય બચત ખાતામાં કોઈ ફરજિયાત મિનિમમ બેલેન્સ રાખવાની જરૂર નથી. જોકે કેટલીક વિશેષ કેટેગરીના ખાતા માટે અલગ નિયમો હોઈ શકે છે.

Bank of Baroda માં શહેરના પ્રકાર મુજબ મિનિમમ બેલેન્સ નક્કી થાય છે. મેટ્રો અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારમાં સામાન્ય રીતે ₹2000 થી ₹3000 સુધીની આવશ્યકતા હોઈ શકે છે, જ્યારે ગ્રામિણ વિસ્તારમાં ઓછી રકમ જરૂરી હોય છે.

Punjab National Bank માં મિનિમમ બેલેન્સ સામાન્ય રીતે ₹1000 થી ₹2000 સુધી હોઈ શકે છે. જનધન અને બેઝિક સેવિંગ્સ ખાતામાં ઝીરો બેલેન્સ સુવિધા ઉપલબ્ધ છે.

Canara Bank માં મેટ્રો વિસ્તારમાં ₹2000 થી ₹3000 સુધીની શરત હોઈ શકે છે, જ્યારે ગ્રામિણ વિસ્તારમાં ₹500 થી ₹1000 સુધીની જરૂરિયાત હોઈ શકે છે.

Union Bank of India માં પણ શહેરના વર્ગીકરણ મુજબ મિનિમમ બેલેન્સ બદલાય છે. સામાન્ય રીતે ₹1000 થી ₹3000 વચ્ચે હોઈ શકે છે.

Bank of India માં મિનિમમ બેલેન્સ ₹1000 થી ₹3000 સુધી હોઈ શકે છે, પરંતુ BSBDA ખાતામાં ઝીરો બેલેન્સ સુવિધા છે.

ખાનગી બેન્કોમાં મિનિમમ બેલેન્સ

HDFC Bank માં મેટ્રો શહેરોમાં સામાન્ય રીતે ₹10000 સુધી મિનિમમ બેલેન્સ જરૂરી હોઈ શકે છે. અર્ધ-શહેરી વિસ્તારમાં ₹5000 અને ગ્રામિણ વિસ્તારમાં ₹2500 સુધી હોઈ શકે છે.

ICICI Bank માં ₹5000 થી ₹10000 સુધી મિનિમમ બેલેન્સ જરૂરી હોઈ શકે છે. કેટલીક ડિજિટલ સ્કીમમાં ઓછી શરત હોય છે.

Axis Bank માં મેટ્રો વિસ્તારમાં ₹10000, અર્ધ-શહેરીમાં ₹5000 અને ગ્રામિણમાં ₹2500 સુધી હોઈ શકે છે.

Kotak Mahindra Bank માં સામાન્ય રીતે ₹10000 સુધીની શરત હોઈ શકે છે, પરંતુ કેટલીક ડિજિટલ એકાઉન્ટ સ્કીમમાં ઝીરો બેલેન્સ વિકલ્પ મળે છે.

IndusInd Bank માં સામાન્ય સેવિંગ્સ ખાતા માટે ₹10000 સુધી મિનિમમ બેલેન્સ હોઈ શકે છે.

સ્મોલ ફાઇનાન્સ અને પેમેન્ટ બેન્કો

AU Small Finance Bank માં ₹2000 થી ₹5000 સુધી મિનિમમ બેલેન્સ હોઈ શકે છે.

Ujjivan Small Finance Bank માં ખાતાના પ્રકાર પ્રમાણે ₹1000 થી ₹5000 સુધીની જરૂરિયાત હોઈ શકે છે.

India Post Payments Bank માં ઝીરો બેલેન્સ ખાતા ઉપલબ્ધ છે.

Airtel Payments Bank માં પણ ઝીરો બેલેન્સ સુવિધા ઉપલબ્ધ છે.

પ્રાદેશિક ગ્રામિણ બેન્કો

Regional Rural Banks સામાન્ય રીતે ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં કાર્ય કરે છે અને મિનિમમ બેલેન્સની શરત ખૂબ ઓછી હોય છે. ઘણી જગ્યાએ BSBDA ખાતા દ્વારા ઝીરો બેલેન્સ સુવિધા આપવામાં આવે છે.

જનધન અને BSBDA ખાતા

સરકારી નાણાકીય સમાવેશ યોજનાઓ હેઠળ જનધન ખાતા સંપૂર્ણપણે ઝીરો બેલેન્સ આધારિત છે. ગ્રાહકોને કોઈ મિનિમમ બેલેન્સ રાખવાની ફરજ નથી. આ ખાતા દ્વારા ATM કાર્ડ, ઈન્સ્યોરન્સ અને ડાયરેક્ટ બેનેફિટ ટ્રાન્સફર જેવી સુવિધાઓ મળે છે.

મિનિમમ બેલેન્સ ન રાખવાથી લાગતા ચાર્જ

જો ખાતામાં જરૂરી બેલેન્સ ન હોય તો બેન્ક માસિક અથવા ત્રિમાસિક પેનલ્ટી વસૂલી શકે છે. આ ચાર્જ ₹50 થી ₹600 અથવા વધુ હોઈ શકે છે. કેટલાક કિસ્સામાં GST પણ લાગુ પડે છે.

શહેરના વર્ગીકરણ મુજબ તફાવત

મેટ્રો શહેરોમાં ઓપરેશનલ ખર્ચ વધુ હોવાથી મિનિમમ બેલેન્સ વધુ હોય છે. અર્ધ-શહેરી અને ગ્રામિણ વિસ્તારોમાં ઓછી રકમ જરૂરી હોય છે. તેથી ખાતું ખોલતી વખતે શાખાનું વર્ગીકરણ જાણવું જરૂરી છે.

પગાર ખાતા અને ઝીરો બેલેન્સ વિકલ્પ

પગાર ખાતા સામાન્ય રીતે મિનિમમ બેલેન્સ વિના મળે છે, કારણ કે કંપની દ્વારા નિયમિત પગાર જમા થતો રહે છે. ડિજિટલ બેન્કિંગ વધતા ઘણા ગ્રાહકો ઝીરો બેલેન્સ ખાતા પસંદ કરે છે.

મહત્વપૂર્ણ સૂચનો

ખાતું ખોલતા પહેલા સંબંધિત બેન્કની સત્તાવાર વેબસાઈટ અથવા નજીકની શાખામાંથી તાજી માહિતી તપાસવી જોઈએ. મિનિમમ બેલેન્સની પોલિસી સમયાંતરે બદલાતી રહે છે. ગ્રાહકે પોતાના ખર્ચ અને જરૂરિયાત મુજબ યોગ્ય ખાતા પસંદ કરવો જોઈએ.

નિષ્કર્ષ

ભારતમાં દરેક બેન્કની મિનિમમ બેલેન્સ પોલિસી અલગ છે. સરકારી બેન્કોમાં ઘણી જગ્યાએ સામાન્ય બચત ખાતા માટે ફરજિયાત મિનિમમ બેલેન્સ દૂર કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે ખાનગી બેન્કોમાં શહેર અને ખાતાના પ્રકાર મુજબ ₹2500 થી ₹10000 સુધીની શરત હોઈ શકે છે. ગ્રાહકોએ ખાતા ખોલતા પહેલા તમામ નિયમો સમજીને યોગ્ય નિર્ણય લેવો જોઈએ જેથી અનાવશ્યક દંડ અને ચાર્જથી બચી શકાય.